Η Ελιά του Αγ. Γεωργίου Κανδάνου

Σύμφωνα με έρευνες γεωπονικού ενδιαφέροντος στις περιοχές Ανισαράκι και Βαρδαλιανά κωμοπόλεως της Κανδάνου στα Χανιά ανάμεσα στους ελαιώνες υπάρχουν αρκετά χιλιόχρονα ελαιόδεντρα. Χαρακτηριστική περίπτωση μεταξύ αυτών αποτελεί και το Ελαιόδεντρο του «Αγίου Γεωργίου», που βρίσκεται δίπλα στην εκκλησία, στην Δ.Δ. Ανισαράκι της Δ.Κ. Κανδάνου του Δήμου Κανδάνου και Σελίνου. Πρόκειται για ένα ελαιόδεντρο που έχει ξεχωρίσει για την ιδιαιτερότητα του και πρέπει να σημειωθεί ότι είναι από τα πρώτα που έχει ανακηρυχθεί από τον ΣΕΔΗΚ ως «μνημειακό». Το ιδιαίτερο πεπλατυσμένου σχήμα και το ανάγλυφου του κορμού του πράγματι εντυπωσιάζει. Σύμφωνα λοιπόν με μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής η ελιά αυτή άνηκε στις αποκαλούμενες τοπικά «δεκαοχτούρες» δηλαδή στα ελαιόδεντρα που παρήγαγαν 18 μίστατα (δοχεία των 12 κιλών), δηλαδή περίπου 220 κιλά ελαιόλαδο. Σήμερα η παραγωγή του έχει μειωθεί στα 80-100 κιλά.

Το Ελαιόδεντρο αυτό που βρίσκεται στην θέση «Αγ. Γεώργιος» του οικισμού «Ανισαράκι» του Δήμου Κανδάνου και Σελίνου, Δ.Κ. Κανδάνου (συντεταγμένες N 35o 20’ 128 και ΕΟ 23ο 45’ .408 και υψόμετρο 510m), ανήκει στον Μιχ. Γ. Σαρτζετάκη, είναι ποικιλίας Μαστοειδούς που τοπικά αποκαλείται «Τσουνατη» εμβολιασμένης σε υποκείμενο Αγριελιάς. Ο κορμός του δέντρου σε ύψος 0,8 m από το έδαφος έχει μέγιστη διάμετρο (4,35 m) και περίμετρο 12,32 m ενώ στην βάση του δέντρου έχει μέγιστη διάμετρο 6,85 m και περίμετρο 18,27m.
Οι διαστάσεις του δένδρου και ειδικότερα η διάμετρος του κορμού του μας επιτρέπει να εκτιμήσουμε, στο περίπου, την ηλικία του χρησιμοποιώντας την μέθοδο των ετήσιων δακτυλίων (Μιχελάκης, Ν. 2002, 2007) με εκτιμούμενη μέση ετήσια ακτινική αύξηση 0,8 mm/έτος. Με βάση λοιπόν τα παραπάνω δεδομένων η ηλικία του ελαιόδεντρου εκτιμάται σε 2.700 έτη πριν σήμερα. Μετά την καταγραφή της ελιάς, το 2005, ο ΣΕΔΗΚ την ανακήρυξε όπως αναφέρθηκε παραπάνω, σε μνημειακή μαζί με άλλες 10 υπεραιωνόβιες της Κρήτης. Μάλιστα, το 2008 μετά από επιμέλεια του ΣΕΔΗΚ τοποθετήθηκε στο χώρο της ελιάς μια ενημερωτική πινακίδα. Άξιο αναφοράς είναι ότι ο Δήμος της Καντάνου έχει κάνει πολλές προσπάθειες για την ανάπλασή του περιβάλλοντος χώρου του ελαιόδεντρου αλλά δυστυχώς δεν ολοκληρώθηκαν.
Ο ελαιώνας της Καντάνου πράγματι αποτελεί μια εντυπωσιακή εικόνα της φύσης που εύκολα ομοιάζει με πίνακα ζωγραφικής. Ένας ελαιώνας με χιλιάδες αιωνόβιες και χιλιόχρονες ελιές, οι οποίες έχουν τεράστιους και πολύπαθούς από τον καιρό και τα χρόνια κορμούς. Εντυπωσιασμό αποτελούν και οι φυλλωσιές των δένδρων, που σε μερικά σημεία αγκαλιάζονται και κρύβουν τον ήλιο. Πράγματι, ο ελαιώνας στο Ανισαράκι παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον. Η μεγάλη έκταση του και τα χιλιάδες παραδοσιακά ελαιόδεντρα που έχει, εύλογα το καθιστούν ως περιβαλλοντικό μνημείο, ακόμα και τα δρομάκια που συνδέουν τα δένδρα μεταξύ τους εντυπωσιάζουν (ΝΙΚΟΣ.Γ ΜΙΧΕΛΑΚΗΣ, Μνημειακά Ελαιόδεντρα , Χανιά 2021).