Ελαιοτριβείο στο Γαβαλοχώρι

Το αρχαίο Ελαιοτριβείο είναι σε πολύ καλή κατάσταση συντήρησης και βρίσκεται στο Δ.Δ. Γαβαλοχωρίου, Δ.Κ. Γαβαλοχωρίου, Δ.Ε. Βάμου του Δήμου Αποκορώνου. Πρόκειται για θολοσκέπαστο και μονόχωρο κτίσμα. Οι θόλοι χωρίζονται στο μέσο από ένα ζεύγος χαμηλωμένων τόξων από λαξευτή λιθοδομή και εδράζονται σε ορθογώνιο πεσσό. Ο ανατολικός θόλος αποτελούσε τον κύριο εργαστηριακό χώρο. Οι ελαιόμυλοι ανήκουν σε δύο τύπους: ο παλαιότερος (17ος αι.), στον τύπο με την μία μυλόπετρα, που περιστρέφεται πάνω σε μία μονολιθική, κυκλικής διατομής, βάση, και ο νεότερος στον τύπο με τέσσερις ανισομεγέθεις μυλόπετρες πάνω σε κτιστή βάση (19ος–αρχή 20ού αι Χανίων). Αρχείο Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων.Αξίζει να σημειωθεί ότι φθάνοντας στην πλατεία του χωριού στο Γαβαλοχώρι υπάρχουν σημάνσεις που οδηγούν πολύ εύκολα τον περιηγητή στο αρχαίο Ελαιοτριβείο.

Το Μνημειακό κτίσμα είναι ανοιχτό και μπορεί να το επισκεφτεί οποιοσδήποτε, ωστόσο δεν υπάρχει εκεί κάποιος αρμόδιος να τον ξεναγήσει. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΔΗΚ όπως και το ελαιοτριβείο στο Γαβαλοχώρι και σε αυτό είναι σε εξέλιξη η μελέτη ανάπλασης από το Υπουργείο Πολιτισμού η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2025.