Ελαιοτριβείο στα Σφακιά

Το αρχαίο Ελαιοτριβείο βρίσκεται στην Σκαλωτή Σφακίων και ανήκει στη Δημοτική Κοινότητα Σκαλωτής, η οποία περιλαμβάνει επίσης τα χωριά Αργούλες και Λακκους. Σύμφωνα με διαπιστώσεις ιστορικών φέρει στοιχεία του 20^ο αιώνα.^[1] Αξίζει να σημειωθεί ότι  το αρχαίο κτίσμα «Φάμπρικα» βρίσκεται σε ερειπιώδη κατάσταση καθώς δεν έχει πραγματοποιηθεί κάποια αρχαιολογική διεργασία για την ανάδειξή του.^[2] Άξιο αναφοράς επίσης είναι ότι σε αρκετούς οικισμούς της Επαρχίας Σφακίων συναντάμε απομεινάρια αυτής της βαθιάς παράδοσης των αρχαίων μνημείων παραγωγής ελαιολάδου. Λόγος γίνεται για τις πολυάριθμες, αν και πλέον εγκαταλελειμμένες, ελαιουργικές μονάδες — γνωστές στους ντόπιους ως «Φάμπρικες».

Οι μικρές αυτές μονάδες παραγωγής λειτουργούσαν με παραδοσιακές μεθόδους, θυμίζοντας αρχαίους χρόνους: τα ζώα έπαιζαν καθοριστικό ρόλο, περιστρέφοντας τις μυλόπετρες για την έκθλιψη των ελιών. Αυτή η μορφή παραγωγής, αν και ξεπερασμένη σήμερα, αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και μαρτυρά τον άρρηκτο δεσμό των Σφακιανών με τη γη και τον μόχθο της. Άλλωστε η καλλιέργεια της ελιάς και η παραγωγή ελαιολάδου στα Σφακιά αποτελούσαν ανέκαθεν βασικούς πυλώνες του αγροτικού πλούτου και της διατροφής της τοπικής κοινωνίας. Ιδιαίτερα σε περιόδους ανέχειας, το ελαιόλαδο, σε συνδυασμό με τα άγρια χόρτα που προσφέρει απλόχερα η κρητική γη, αποτελούσαν σημαντικό ανάχωμα.

[1] Δήμος Σφακίων, πληροφορίες: Γυπαράκης Βαρδύς.

[2] Παρατήρηση από την επιτόπια επίσκεψη.